Deel 1: Malieveld – Scheveningen

Fiets door de mooiste parken, buitenplaatsen, recreatiegebieden en onontdekte buurtparkjes van Den Haag.  De Parkenroute bestaat uit drie delen die de Den Haag Fietst! de komende weken presenteert. Hier vind je deel 1 van de route, waarin je van de stad naar Scheveningen en weer terug fietst. Onderweg kom je het mooiste groen van de stad tegen.

Op dit deel van de route fiets je onder andere langs het Haagse Bos, Clingendael, Westbroekpark, Landgoed Zorgvliet, het Hubertuspark en het Oostduinpark. Onderweg kom je alles te weten over de adellijke families en hun stijl. Over de oorlogen en de overlevingsmodus van de Hagenaars. Over de stadse natuur die enorm veerkrachtig blijkt te zijn. Ondertussen laad je helemaal op van deze route van ongeveer 23 kilometer langs de mooiste groene gebieden van Den Haag.

Praktische informatie

De parkenroute bestaat uit drie delen die los van elkaar te volgen zijn. Op sommige punten is het mogelijk om verder te gaan op een ander deel van de route. Als je dit niet doet, dan gaat deze route helemaal rond. Je eindigt dan weer waar je begonnen bent. Handig als je met de ov-fiets wilt gaan, of op een punt dichter bij huis wilt beginnen. Je kunt dus op elk gewenst punt beginnen. Dan ga je aan het einde van de beschrijving weer verder bij de start van de routebeschrijving.

Volg de gele bordjes van de Parkenroute!

Start van de route: Malieveld en Koekamp

Start routebeschrijving

  • Vanaf het Koningin Julianaplein de Bezuidenhoutseweg oversteken.
  • Rechtsaf: de Koningskade. (Rechts ligt het park de Koekamp)
  • Bij het Paviljoen Malieveld rechtsaf: de Koekamplaan.

Malieveld

Het Haagse Bos strekte zich, in de tijd van de Hollandse graven, uit tot aan het Lange Voorhout. Het Malieveld lag in het Bos en hoorde bij de grafelijke terreinen. Op deze open plaats werd door de graven het ‘maliekolven’ beoefend, een spel waaruit later het kaatsen is voortgekomen. In latere tijden werden hier aan de rand van het Bos wilde feesten gehouden, waaraan de gehele Haagse bevolking deelnam. Nu wordt het terrein gebruikt voor kermissen, circussen en manifestaties.

Koekamp

De Koekamp was een afgesloten veld in het Haagse bos, waarop runderen  werden gehouden. Met deze runderen werden een soort stierengevechten gehouden. Het ging daarbij om een gevecht tussen twee runderen, die tegen elkaar werden opgehitst. De Koekamp is nu een hertenkamp.

Vervolg routebeschrijving

  • Aan het eind rechtsaf de Boslaan in
  • Na 100 meter bij de eerste brug linksaf: de Utrechtse Baan oversteken en rechtdoor het Haagse Bos in fietsen.
  • Na de brug links aanhouden
  • Na de volgende brug op kruispunt van fietspaden rechtsaf
  • Volg het fietspad. Steek: de Laan van N.O. Indië over en ga rechtdoor

Haagse Bos

Het Haagse Bos is een belangrijk onderwerp in de geschiedenis van Den Haag. Omstreeks 1200 gingen de Hollandse graven er vanuit hun residentie ‘s-Gravenzande op jacht. Dat was dus nog voordat Den Haag, de nederzetting “Die Haghe”, bestond. Oorlogen en stadsuitbreidingen hebben het bos teruggedrongen naar de huidige afmetingen. De Spanjaarden kapten een zesde deel van de eiken en gebruikten het hout voor het beleg van Leiden. Tijdens de Franse bezetting gaf Napoleon opdracht het bos te kappen. Door acties van de Hagenaars werd het bos op tijd gered. Napoleon was onttroond voor het karwei gereed was. In de Tweede Wereldoorlog kapten de bezetters bijna het hele Bos. Na de bevrijding restte nog slechts 30 procent van de bomen.

Vervolg routebeschrijving

  • Bij de achteruitgang van het paleis linksaf. Bij de hekken linksaf: de Leidschestraatweg
  • Na circa 500 meter rechtsaf: een fietspad dat leidt naar: de Benoordenhoutseweg
  • Steek de weg bij de voetgangersovergang over en ga rechtdoor: de Laan van Clingendael
  • Bij de ingang van Clingendael rechtsaf. Gebruik het fietspad langs de Wassenaarseweg

Clingendael

In 1591 kocht Philips Doubleth de eenvoudige boerderij die op de plek van Clingendael stond. Hij was een telg uit een Haags regentessegeslacht met bijzondere belangstelling voor planten en tuinieren en begon het terrein systematisch aan te leggen. Twee generaties later brak zijn kleinzoon Phillips Doubleth III de boerderij af en bouwde er een groot landhuis. Hij had de interesse voor groen van zijn opa. Als amateur-tuinarchitect legde hij de tuin aan in de toen populaire barokstijl aan met veel buxushagen en symmetrische patronen. In 1804 kwam het landgoed in handen van de adellijke familie Van Brienen, die zorgden voor de aanleg van de ‘Japanse Tuin’ rond 1850. Deze tuin staat bekend om de bloesembomen en is tijdens de bloei in april en mei te bezichtigen. In het buitenhuis vind je tegenwoordig ‘Het Nederlands Instituut voor Buitenlandse Betrekkingen’. In 1954 werd de gemeente Den Haag eigenaresse en stelde de buitenplaats voor recreatie open.

Parkenroute

Vervolg routebeschrijving

  • Ga rechtdoor de Van Brienenlaan op. Je fietst nu tussen twee parken door. Rechts ligt Oosterbeek en links Clingendael

Oosterbeek

Landgoed Oosterbeek was ooit de simpele buitenplaats van graaf Jonathan van Luchtenburch. Later werd het eigendom van de Delftse regentenfamilie Van der Dussen, voor dat baron Van Brienen in 1839 ook deze buitenplaats kocht. In zijn opdracht vormden de zoon en kleinzoon van de beroemde tuinarchitect Zocher de tuin om in een landschapsstijl, met een romantische afwisseling van langs hoog en laag slingerende paden. Den Haag kocht het park in 1953 en stelde het een jaar later als wandelpark open. Dit park is bijzonder vanwege de vele soorten bloemen die er groeien.

Vervolg routebeschrijving

  • Aan het einde van het pad ga je direct na de brug linksaf een betonnen pad op richting Scheveningen
  • Op de T-kruising rechtsaf in de richting Scheveningen
  • Eerste weg na 150 meter linksaf weer richting Scheveningen
  • Op de kruising rechtdoor. U fietst over het viaduct en daarna langs TNO
  • Aan het eind van de weg linksaf
  • De weg vóór de rotonde rechtsaf, weer richting Scheveningen. Links ligt een kazerne. Bij de uitgang wordt de weg een fietspad
  • Blijf dit fietspad volgen tot het fietspad-kruispunt bij een uitspanning, hier ga je linksaf
  • Na 20 meter bij de verkeerslichten steek je de Van Alkemadelaan over en ga je rechtsdoor de Pompstationsweg op
  • Volg het fietspad langs de Nieuwe Scheveningse Bosjes tot aan de Badhuisweg. Hier ga je rechtsaf
  • Na 50 meter rechts het fietspad op dat aan de buitenkant van de Bosjes ligt

Nieuwe Scheveningse Bosjes

De Nieuwe Scheveningse Bosjes behoorde vroeger tot de uitgestrekte “Wildernisse”. In de crisis rond 1930 werd hier het duinterrein door werklozen beplant met populieren en dennen. Na de oorlog was herbeplanting noodzakelijk, omdat er zoveel gekapt was. Ook werd het huisvuil, dat op het laatst in de oorlog niet meer kon worden afgevoerd, bij het herstel van de Bosjes gebruikt.

Vervolg routebeschrijving

  • Vlak voordat je op de Badhuisweg uitkomt passeer je een museumbunker
  • Bij het koffiehuis ‘de Boshut’ linksaf de Nieuwe Parklaan oversteken en rechtdoor de Cremerweg op
  • Even verder fiets je aan de rand van het Westbroekpark

Westbroekpark

Het Westbroekpark is begin 1920 aangelegd door de toenmalige directeur van de Plantsoenendienst: de heer P. Westbroek. Eind jaren veertig werd dit park populair omdat vanaf 1948 bloemententoonstellingen werden gehouden. Het park doet door zijn bloementuin, de losstaande boomgroepen en de vele schilderachtige doorkijkjes sterk aan de parken in Engeland denken. De bloementuin is zeer uitgebreid met honderden prachtige vaste planten. Het pronkstuk van het park is het Rosarium. Er staan de nieuwste soorten rozen van kwekers uit de hele wereld.

Parkenroute

Vervolg routebeschrijving

  • Na de brug bij de Haringkade rechtsaf en direct daarna linksaf de Duinweg op.
  • Halverwege de klim ligt het “Belvédère”
  • Bovenaan linksaf de Hogeweg op en 100 meter verder weer linksaf
  • De weg loopt voor fietsers niet dood. Volg het fietspad dat daalt naar de Prof. B.M. Teldersweg
  • Voordat je hier rechtsaf gaat zie je links het Nationaal Monument voor de oorlogsslachtoffers in het voormalige Nederlands Indië.
  • Bij het eerste verkeerslicht rechtdoor en even verder op het kruispunt met de Scheveningsweg rechtsaf
  • Volg het fietspad tot de eerste straat links. Hier linksaf: Frankenslag
  • Let op de vreemde knik na 100 meter in de Frankenslag. Aan het eind van de Frankenslag bij: de Van Boetzelaerlaan linksaf.
  • 20 meter verder rechtsaf: de Willem de Zwijgerlaan en fiets deze uit tot aan de Stadhouderslaan
  • Deze laan steek je rechtdoor over naar de Eisenhowerlaan en 50 meter verder rechtsaf de Catsheuvel op.
  • Aan het eind rechtsaf het fietspad tussen de gebouwen door
  • Je komt uit bij: de Johan de Wittlaan en steekt deze bij de verkeerslichten over en gaat schuin rechtdoor de Adriaan Goekooplaan in. Direct rechts is de achteruitgang van het Catshuis, dat in het park Zorgvliet ligt. Het is de ambtswoning van de minister-president.

Zorgvliet

In 1643 kocht de dichter, politicus en jurist Jacob Cats een stuk land ten noorden van Den Haag. Pas in 1652, toen hij 75 jaar was, kon hij zich geheel wijden aan de ontginning van z’n landgoed. Om de groei van bomen en gewassen mogelijk te maken liet Cats de grond omspitten en van veen zuiveren. Hij besteedde veel zorg aan zijn landgoed. Als curator van de Leidse Universiteit kon hij zaad van allerlei buitenlandse gewassen uit de Leidse Hortus op zijn land planten. Zorgvliet werd een wonder van cultuur. Ook de latere eigenaren van Zorgvliet hebben altijd veel aandacht aan het landgoed besteed. In de Franse tijd werd de Franse manier van tuinaanleg toegepast. Weer later kreeg het park de natuurlijke Engelse landschapsstijl die je nu nog terugziet.

Vervolg routebeschrijving

  • Aan het eind van de laan bij de Scheveningseweg rechtdoor, de tramlijn oversteken en rechtdoor het park in. Dit zijn de ‘Scheveningse Bosjes’
  • Op het kruispunt met een breed fietspad rechtsaf. In het bos volg je tevens de Lange Afstands Fietsroute 4A

Scheveningse Bosjes

Vroeger lag tussen Scheveningen en Den Haag een uitgestrekt golvend duingebied, dat de “Wildernisse”, of de “Graefelijkheids Wildernisse” heette. In 1798 kreeg Willem Heijtveldt een vergunning om een stuk duin van rond 500 m2 te bebouwen. Deze Willem, woonachtig te Rotterdam, was een uitgeweken Bataaf. Zijn bijnaam was dan ook ‘de Bataaf’. Hij liet een houten boerderij bouwen ongeveer op de plaats waar nu de tennisbanen liggen. Het duurde meer dan twee eeuwen om de Scheveningse Bosjes te bebossen. Steeds terugkerende stormen ontwortelden de grote bomen, omdat ze door de harde zandgrond te ondiep wortelden. Na 1860 kreeg dit gebied zijn huidige vorm. Het initiatief daartoe kwam van de wethouder Jhr. H. C.A. Ver Hüell. De Waterpartij is ontstaan na zandafgravingen ten behoeve van de stadsuitbreiding. Op zijn initiatief werd daar de grote vijver aangelegd. Stormen en zoutaanslag van de zee waren vijanden van de Bosjes. Maar ook van de mens. In de Franse tijd haalden de arme Scheveningers er hun hout voor de kachel vandaan. In de Tweede Wereldoorlog deden de bezetters en de Haagse bevolking dat ook.

Parkenroute

Vervolg routebeschrijving

  • Rechtsaf bij het eerste fietspad rechts. Het pad komt aan het eind van de Bosjes bij een koffiehuis. Linksaf bij de Kerkhoflaan. Tegenover de ingang van de RK begraafplaats staat het oude tolhek, dat vroeger aan het begin van de Scheveningseweg stond
  • De eerste weg linksaf: de Dr. Aletta Jacobsweg op. Vervolgens rechtdoor onder het viaduct door en bij de rotonde rechtdoor de Badhuisweg nemen
  • De eerste weg na het ministerie rechtsaf: de Kwekerijweg en 10 meter verder direct rechtsaf het fietspad dat achter het ministerie omloopt.
  • Aan het eind van het fietspad rechts aanhouden tot de T-kruising. Nu linksaf: de St. Hubertusweg.
  • De weg stijgt. Rechts ligt het grootste deel van het “Hubertuspark”, een oud duingebied.

Hubertuspark

Het Hubertuspark was vroeger een geliefd jachtterrein. Omstreeks 1930 verhoogde de Plantsoenendienst met hulp van vele werklozen hier middenin het park kunstmatig een duintop. Het zand moest zo hoog worden opgekruid, dat het vanaf een plateau de zee te zien was. Door dit zware karwei kreeg de ‘duintop’ van de zandkruiers de bijnaam ‘bloedberg’. In het park kan en mag niet gefietst worden, daarom leidt de Parkenroute om het park heen.

Vervolg routebeschrijving

  • Op de T-kruising na de daling rechtsaf
  • Even verder het bruggetje over. Links ligt de stadskwekerij
  • 50 meter na de brug rechtsaf een fietspad op dat omhoog loopt. Het pad komt uit in de Klatteweg. Hier ga je rechtsaf.
  • Bij de ingang van Klein Zwitserland buigt de weg naar links en heet nu Maurits de Brauwweg.
  • Aan het einde rechtsaf neem je het fietspad langs de Van Alkemadelaan. Rechts ligt Klein Zwitserland.

Klein Zwitserland

Klein Zwitserland is een lage uitsnijding in het hogere omringende duingebied. De Kaswetering stroomt door het park. Het gebied is door afgraving ontstaan.

Vervolg routebeschrijving

  • Op de eerste kruising rechtsaf de Waalsdorperweg in
  • Op de volgende kruising rechtsaf. Vlak voor de ingang van de kazerne linksaf de Van Voorschotenlaan in
  • Aan het einde van de laan de Waalsdorperweg schuin rechts oversteken: de Oostduinlaan
  • De Oostduinlaan volgen (500-600 meter) tot rechts van je de Groenhovenstraat verschijnt. Hier linksaf het fietspad nemen: Goetlijfpad. Pas goed op met het oversteken!
  • Het pad komt uit in de Goetlijfstraat
  • Even verder de eerste straat rechtsaf. Langs de flat Florence tot de ingang van het Oostduinpark fietsen, daarna even wandelen
  • Je loopt rechtdoor. Rechts zie je de Oude Koepel, dat in het park Oostduin ligt. Links ligt het park Arendsdorp.

Arendsdorp en Oostduin

Arendsdorp

In het begin van de zestiende eeuw bevond zich op de plaats van het huidige park Arendsdorp een boerderij met een erf dat de aandacht trok van de welgestelde Mr. Arent van Dorp. Toen was het gebruikelijk dat de zeer welgestelden zich door het bezit van een buitenplaats onderscheidden van de gewone welgestelden. In 1586 kocht van Dorp daarom de boerderij met de grond en liet er een fraaie plek van maken. Door vererving en verkoop werd Arendsdorp op den duur sterk verbonden aan het landgoed Oostduin van de familie Fagel. In 1939 kocht de gemeente het landgoed. Het park doet door zijn mooie doorkijkjes en de ruime opzet sterk denken aan de parken in Engeland.

Oostduin

Omstreeks 1580 liet Baptist de Montevaldona bij Den Haag een buitenhuis bouwen waar tegenwoordig het park Oostduin ligt. Dit landgoed wisselde steeds van eigenaar. De laatste bewoonster was Marie A.O.C. van Bylandt. Zij liet van internationale tentoonstellingen voor tuinaanleg het mooiste naar Oostduin brengen. In 1958 is het park voor het publiek opengesteld. In het park staat nog de oude koepel. De gravin dronk hier haar thee. Bij het begin van het park staat ook nog een mooi, met riet bedekt huis, de Rietjes. In de zijmuur staan twee met cement geschilderde ruiterfiguren.

Vervolg routebeschrijving

  • Via de oprijlaan van de flat kom je uit bij de Wassenaarseweg
  • Schuin rechts de weg oversteken naar het Jozef Israëlsplein
  • De tweede straat linksaf naar de Jozef Israëlslaan
  • Doorfietsen tot het kruispunt met de Benoordenhoutseweg
  • Bij de verkeerslichten oversteken en rechtdoor naar de Boslaan. Het tweerichtingsfietspad volgen tot de eerste brug over de Utrechtsebaan
  • Rechtsaf de brug over. Na de brug linksaf en na 50 meter rechtsaf. Na 300 meter ligt links het Centraal Station. Dit is het eindpunt en het beginpunt van de route